Demir Döküm Tava Tencere Rehberi

Uzunca bir süredir demir döküm tava almak ile ilgileniyordum. Ama fırsat olmadığı için oturup araştırma fırsatım olmamıştı.

Ha tabii şunu da diyebilirsiniz "Kardeşim manyak mısın? Nesini araştıracaksın git al işte!". Serde biraz pimpiriklik olduğundan mıdır, araştırmayı okumayı sevdiğimden midir bilemem demir döküm tava hadisesini araştırdım.

İşte siz güzide okuyucularım için Ankara Mahpusu'nun demir döküm tava satın alma ve kullanma rehberi:


Demir döküm tava nedir?
Piyasada "demir tava", "dökme tava" adlarıyla da anılan lakin tam adı "demir döküm tava" olan bu pişiriciler, yekpare kalıplara dökülen demirden yapılan tavalardır (cast iron pan).

Neden demir döküm tava ve tencere?
Demir döküm tava veya tencereleri alış veriş yaparken mutlaka görmüşsünüzdür. Tabii fiyatları da dikkatinizi çekmiştir. Teflon ve hatta çelik tava ve tencerelere kıyasla oldukça pahalılar çünkü. "Ulan yuh bu kadar para eder mi bir tava, altından mı bu?" diye de geçirir insan içinden. İtiraf edeyim, ben dedim en azından! :)

Peki demir döküm tavaların avantajı, güzelliği nedir ki insanlar bunca parayı bun tavalara/tencerelere veriyor?

İster tava, ister tencere olsun demir döküm pişiriciler ısıyı alma, homojen bir şekilde yayma ve tutma becerisi ile yemekseverlerin favori pişirme aracları arasında yer alıyor. Bu lezzet avantajlarına ilave olarak, dökme tavanızı ocak üstünde olduğu gibi fırında da rahatlıkla kullanabilirsiniz (mikro dalga fırınlar hariç).

İyi de demir döküm tava ve tencerelerin dezavantajı ne?
Daha lezzetli yemek pişirmek kulağa güzel geliyor değil mi? Ama hemen acele etmeyin; doğanın temel kuralı nedir? Bir yerde mutlak avantaj varsa bir yerinde mutlaka bir dezavantaj da vardır.

Demir döküm pişiricilerin bence en büyük iki handikabı temizlik ve bakım. Demir döküm tavalar, ham demir döküm ve koruyuculu ya da diğer adıyla emaye demir dökümler olmak üzere ikiye ayrılıyor. Temizlik ve bakım konusu bu iki türe göre oldukça farklılık gösteriyor.

Ham Demir Döküm
Üzerinde koruyucu tabaka bulunmayan demir dökümlere ham demir döküm deniyor.

Ham demir döküm tava nasıl temizlenir?
Bir tava eğer ham demir dökümse, onu deterjanla yıkamamanız gerekiyor. Zira deterjan tavaya doğru nüfuz edebiliyor ve bu da sağlık açısından hiç iyi değil. Peki nasıl temizlenecek bu tava? Efendim tava ya da tencere artık her ne halt kullandıysanız, tava eğer sıcaksa sıcak su ekliyorsunuz. Soğuksa soğuk su ekleyip tavayı ısıtıyorsunuz. Böylece zaten yağın ve kirin bir kısmı sıcak su ile birlikte elveda diyor. Sonra bir bezle güzelce kalanı temizliyorsunuz. Baktınız tava hala kirli gibi, üzerine kaya tuzu döküp bir güzel ovuyorsunuz.

Bitti mi? Maalesef hayır! :) Ham demirin gözenekli yapısı sadece deterjanı değil suyu da emebiliyor. Ki bu da sonrasında size pas olarak geri dönecektir. Bu yüzden tavayı hafifçe ıstacağız ki demir döküm pişiriciniz de hiç su kalmasın.

Ham demir döküm tava nasıl kullanılır?
Üstelik ham demir döküm pişiriciyi güzel bir şekilde kullanabilmek için üzerini bir yağ tabakasıyla kaplamanız (seasoning dedikleri hadise) gerekiyor.

Bunu yapmak için iç yağı gibi bir yağla tavanızı güzelce sıvayıp yüksek ısıda fırına atıyorsunuz. Böylece tavanın iç yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluşuyor. Bu işlemi tavanın kullanım sıklığına göre değişmek üzere 3-4 ayda bir yenilemek gerekiyormuş. Ben yapmadım ama okuduğum ve duyduğum seasoning hikayelerine göre bu işlem sırasında oldukça yoğun bir is çıkıyormuş.

Koruyucu Kaplı (Emayeli) Demir Döküm
İç yani kullanım yüzeyinde koruyucu bir tabaka bulunan demirdöküm tava ve tencerelerde var. Koruyucu tabaka olarak yaygın şekilde kullanılan madde emayedir.

Peki emaye nedir? Utanarak söyleyeyim ki ben emayeyi alüminyum vs. gibi dandirik bir mutfak metali olarak düşünüyordum. Meğerse, emaye silisyuma kurşun oksit, boraks, soda, potasyum hidroksit ve renk için metal oksitlerin ilavesiyle elde edilen cama benzer bir yüzeymiş. Karışık mı oldu? Şöyle diyelim o zaman; emayeyi cam tozu olarak düşünebilirsiniz. Bu yüzden de hem çok hijyenik hem de kolay kolay çizilmeyen bir madde. İşte tam olarak da bu nedenle demir döküm tava üreticileri yaptıkları tava ve tencereleri emaye ile kaplıyor.

Emayeli demir döküm tava nasıl temizlenir?
Emaye temizlik konusunda tam bir can kurtarıcı.Ham demirle deterhan arasında bir katman olarak duracağı için deterjanla temizleyebilirsiniz. Kimi üreticiler emayeli demir dökümlerin bulaşık makinesine de konabileceğini söylese de, bence koymamak lazım.

Emayeli demir döküm tava nasıl kullanılır?
Ham demir dökümde yapılması gereken seasoning olayına emayeli dökümlerde gerek yok.

Tercih size kalmış tabii ki; ama emayeli demir dökümler bana çok daha mantıklı geldi. Kendimi iyi tanıyorum, ham demir dökümün zahmeti ile uğraşamama. :)

Hangi demir döküm?
Piyasada farklı marka ve modellerde demir döküm pişiriciler var. Bu işin en bilinen ve popüler markaları (ve haliyle pahalı) Staub ve Le Creuset. Yerli markalarda Hecha fiyat/performans açısında oldukça iyi gibi duruyor.

Bu arada, belki en başta bahsetmem gereken bir konuyu en sona bırakmış oldum. Demir döküm pişiriciler bir hayli ağır! Ben "ayı" boyutunda bir adam olmama rağmen ağır diyorsam, bilin ki gerçekten ağırlar! :-)

13 yorum:

Adsız dedi ki...

çok faydalı bir yazi olmus cok teşekkurler:)

Adsız dedi ki...

çok faydalı bir yazı bende teşekkür ediyorum

Adsız dedi ki...

teşekkürler

Adsız dedi ki...

Merhaba
Döküm tavaları internette çok araştırdım. Yabancı siteler hep Lodge emaye kaplamasız tavaları kullanıyor ve şiddetle öneriyorlar. Ama Türkiyeden ulaşmanın bir yolunu henüz bulamadım :( Emaye kaplı tavaların yapışmaz olmadığı, kaplamasız tavaların kullanıldıkça yapışmazlığının mükkemmel olduğu yazılıyor. Ayrıca sektörde Lava, Sürel, Noral gibi yeni markalar olduğunu da gördüm. Bir de İkea da buldum bu ürünlerden. Bu markalardan kullanan var mı?

Adsız dedi ki...

merhaba elimde bundan 20 yıl önce evlenirken hediye edilmiş üç boy döküm tavam var.yemek programında popüler olunca kilerden çıkardım.fakat yer yer pas olmuş.kıymetli bişey olduğunu söylemiştiler fakat nasıl kullanılacağını bilmediğimden bunca yıl gün yüzü görmedi.şimdi bilgilenip işlevsel hale getirmek istiyorum.üstünde kaplama yok.arkasındaWAGNER'S 1891 ve okuyamadığım bişeyler yazıyor.önce pası ve sonrasında temizliği konusunda daha ayrıntılı bilgiye ihtiyacım var.sesimi duyan varsa şimdiden teşekkürler...

Adsız dedi ki...

Merhabalar öncelikle tesadüfen bu siteye ve yapılan yorumlara denk gelmiş bulunmaktayım ve yapılan yorumları okudukça keyif aldım. Öncelikle kendimi tanıtayım ben NORAL ızgara demir döküm tavanın pazarlama müdürüyüm . Yapmış olduğunuz yorumlarada işlevlik kazandırmak adına cevap yazma gereği duydum. İsmim Hülya . Elinizdeki ürünler gerçekten çok avantajlı ve sağlıklı olmasının yanında uzun süre kulllanabilceğiniz ürünlerdir. Eğer ürünlerimizden kullanmak istiyorsanız evinize kadar kargo ücret bedeli ödemeden ömür boyu garanti kapsamı içerisinde ürünlerimizden gönderebileceğimizide ek olarak sizlere belirteyim. ikinci yorumu yazan arkdaşım sanada şöyle bir teklif yapıyorum elindeki paslanmış ürünü bize gönderip kullanışlı bir şekilde size geri gönderelim ve hiç bir ücret kapsamına sizi dahil etmeden. yazımla ilgenir veya ilginizi çekersek yazıcağım adres ve telefon bilgileriyle bana ulaşabilirsiniz.Seyrantepe Çalışkan Sk. No; 39/ B
Kağıthane –İstanbul
Tel; (212) 324 64 43
Cep Tel; 536 997 27 39

www.noralizgaratava.com
info@noralizgaratava.com

Adsız dedi ki...

Döküm tencere ve tava kullanıcısı olarak döküm pişiricilerin bakımı saklanması konusunda yardımcı olmak isterim.

Döküm pişiricilerin bir başka özelliğide bizim toprak güveç tencereler gibi gözenekleri sayesinde, zaman içerisinde yemeklere lezzet katmasıdır. Ayrıca döküm pişirici kullanılmasının bir başka faydası da yemeğe geçen "faydalı" demir minerali ile kansızlık sıkıntısı çeken kişilerin demir seviyelerinin yükselmesine de fayda sağlıyor. Biz 6 farklı döküm pişirici kullanmaya başladık ve eşimin kansızlığı hep daha iyiye gitti. Bunun ile ilgili internetten yazılar bulabilirsiniz. Ancak bu faydaları için "ham döküm demir" pişiricilerden kullanmak gerekiyor. Emaye kaplama demir yüzeyini örter, dökümün pişirme avantajlarını korur ama yukarıda bahsettiğim 2 faydadan da soyutlar. Ayrıca döküm pişiriciler ömürlüktür, 100 yıl hatta daha uzun süre kullanılabilir, eskimesi için bir neden yoktur. (pas için okuma devam edin)

Döküm demirin bakımı konusunda ana yazıya ek olarak günlük kullanımlardan sonra ocakta ısıtıldıktan sonra ince bir şekilde yağlanması yeterlidir - zeytin yağı, çiçek yağı , vs. bu paslanmayı ve yüzeydeki yağ kaplamasını/yapışmazlığını koruyacaktır. Zaman içerisinde ham döküm yüzey yağ ile doygunlaştıkça teflon benzeri fakat sağlıklı bir yapışmazlık kazanacaktır, rengi siyahlaşacaktır. Bu istenen bir durumdur. Yazıda bahsedildiği gibi 3-4 ay gibi - kullanıma bağlı olarak - yuzeydeki bu siyah yapışmaz yüzey kalkabilir, grimsi renkli yüzey çıkabilir, yapışmalar başlayabilir. O zaman yazıda belirtildiği gibi yüzeye tekrar kaplama yapmak gerekir - seasoning. Benim tecrübem en iyi ve dayanıklı kaplama kuyruk yağı, iç yağı gibi hayvansal yağlardan oluyor. Tava-tencereyi iyice ısıttıktan sonra iç/kuyruk yağını ince bir şekilde mangal ızgarasını yağlar gibi pişiricinin her tarafına (içli-dışlı)yaydıktan sonra, pişiriciyi 175-200C fırına ters bir şekilde koyarak 30-60dk kadar pişirmek gerekiyor. Bu süreçte yağ pişip gözeneklere dolacak ve teflon vari yüzey oluşturacaktır. Yetersiz gelir veya daha iyi sonuç isterseniz süreci tekrarlayabilirsiniz. Pişirme esnasında yağın yanması sonucu tütme-duman olabilir, havalandırma veya aspiratör olması faydalı olur.
(Not: bitkisel yağda kullanabilirsiniz. bitkisel yağlada yağın ısı dayanımı/duman oranına göre üzüm çekirdeği yağı veya keten tohumu yağı daha yüksek ısılara dayanıklı yağlardır, daha az duman yapar. Zeytin yağı ısıya az dayanıklı bir yağdır, yüzey kaplamada kullanırsanız daha fazla duman yapacaktır.)

Yukarıdaki uygulama uzun gibi görünse de atla deve değil gerçekten. Aliminyum, teflon gibi malzemelerin zararlarını okuduktan ve döküm demiri avantajlarını bildikten sonra gerçekten kullanması kolay ve sorunsuz.

Ola ki pişiricinizi ıslak unuttunuz, paslandı. O zaman metal fırça, metal sünger ile pası iyice kazıyın. Yıkayın ve ocağa koyup ısıtarak kurutun. Ardından yukarıda yazdığım şekilde iç yağı ile yüzey kaplama işlemini yapın. Ancak bu sefer yüzeyi tamamen kaldırdığınız için birkaç kaplama yapmak faydalı olacaktır.

Bunun dışında döküm demir pişiricilerde malzeme bildiğimiz demir, yani yabancı markalara para baymanın bir anlamı yok, marka için para ödemiş olursunuz. Yerli üreticilere şans vermenin, yerli malını desteklenin bence en güzel yerlerinden birisi. Umarız ki yerli üreticiler artacak, daha fazla ürün çeşidi piyasaya çıkacak ve fiyatlar da düşecektir.

Adsız dedi ki...

Başka bir not olarak " Yağın damlayıp fırın tabanına yapışmasını / yanmasını önlemek için fırın tabanına aliminyum folyo koymak faydalı olacaktır. Pişiricinin ters konmasının sebebi akan yağın tabanda toplanıp kalın topaklar yaratmasını önlemek içindir. "

Ercan günden dedi ki...

NorAl ızgara satış müdürü sıkı bir pazarlamacı olduğunuzu ispatlamış oldunuz.peki bu bilgiler soba üzerleri için geçerli midir.değilse ne yapmaliyiz.helpin...kestane kebap tasula ya acil cevap

SADECEOZGUR dedi ki...

döküm tencere işini ben de zaman zaman düşünüp vazgeçiyorum. şimdiki gözdem seramik kaplamalı tava / tencereler.
eline sağlık güzel yazı olmuş

Adsız dedi ki...

şu ana dek okuduğum en anlamlı yazı. ağırlık çok ciddi bir sorun; bu yüzden çok sevdiğim düdüklü tenceremi atmıştım :D

ema dedi ki...

Bende halen karar veremedim kütahya porselen proflame porselen ateşe dayanikli tencere takimi üretmis deneyen var mi?

Adsız dedi ki...

sahip olduğunuz wagners tavalar amerika'da yapılmış ve artık yapılmayan ürünler. eğer pastan kurtarabilirseniz çok kıymetliler. şu anda ABD'de sadece Lodge kaldı bu işi yapan. pas için okuduğum kadarıyla tuzla yüzeyi temizliyorsunuz sonra da seasoning yapıyorsunuz.

Yorum Gönder